Terugblik op (H)eerlijke sinaasappels

De sinaasappelactie is een initiatief van Teun Kruijswijk Jansen, member van de Iona Community, lid van de regiogroep Utrechtse Heuvelrug en emeritus predikant in Doorn. Hieronder een gesprek met Teun.

Wij voelen ons verbonden met de Iona Community in Schotland, dragen het Iona-gedachtegoed uit en bevorderen in werk- en denkgroepen de heelheid van de schepping.

Een member en dominee die sinaasappels gaat verkopen. Dat moet je toch even uitleggen, Teun...

Ik kan me voorstellen dat dit vragen oproept ja, zelf had ik ook nooit gedacht dat het zover zou komen. ‘Asiel zoeken in Europa’ beleef ik als een ‘zwaar’ thema. Maar wat me echt wat deed ten goede is allemaal begonnen toen bij de Iona Leden Week in augustus 2024 in Erfurt een Schots nieuw lid van de Iona Community (Fiona Kendall ) die dit thema begeleidde en voor diaconale projecten van de Protestantse Kerken in Italië werkt), ons deelde in een sinaasappelproject waar vluchtelingen ruimte geboden wordt.


Sinaasappels en migratie, hoe zijn die met elkaar verbonden?

Het sinaasappelproject krijgt vorm in de regio Calabrië, in het zuiden van Italië. Fruitteelt is daar de belangrijkste economische activiteit, die inmiddels volledig afhankelijk is geworden van de arbeid van immigranten. Die worden uitgebuit door koppelbazen en leven vaak buiten in tenten, onder erbarmelijke omstandigheden. Een aantal kerken en andere organisaties trokken zich hun lot aan en hebben een stichting opgericht, SOS Rosarno.


Hoe probeert SOS Rosarno verbeteringen voor de arbeiders te bereiken? 

Heel simpel eigenlijk, door sinaasappels en ander fruit te verkopen en een eerlijk loon aan ze te betalen. De stichting krijgt daarnaast ook wel giften en subsidies, onder meer via Kerk in Actie van de PKN. Daarvan is een hostel en gemeenschapshuis gebouwd (‘Huis van de waardigheid’) waardoor de plukkers een goede en veilige woonplek hebben, en integreren in het dorp waar ze werken.


Zijn de sinaasappels dan niet heel erg duur?

Nee, de prijs van de biologische sinaasappels die wij bij hen (een coöperatie van telers) kopen is concurrerend met de prijs van biologische sinaasappels in onze supermarkten. Er is geen tussenhandel en dat helpt, de telers leveren via de coöperatie rechtstreeks aan ons en onze eigen organisatie bestaat helemaal uit vrijwilligers.


En hoe zijn jullie gestart?

Vorig jaar heeft de Maartenskerk in Doorn een pilot uitgevoerd gedragen door de Diakonie, die de bestelling voorschoot. De gemeente heeft het vervolgens heel positief ontvangen. Er werden bijna 1400 sinaasappels (300 kilo) besteld en de uitkomsten van de evaluatie waren zeer goed.


En hoe ging het dit jaar?

We hebben de actie uitgebreid met 11 kerken in de regio, in Houten, Bunnik, Driebergen, Wijk bij Duurstede, Doorn, Leersum en Amerongen en een regionale huisgemeente. Zo werd er maar liefst 1700 kilo aan sinaasappels besteld, zo’n 7500 stuks.

Ging dat net zo gemakkelijk?

De organisatie en logistiek was wat ingewikkelder, we reden nu met twee aanhangers die behoorlijk vol zaten. Toen we de sinaasappels gingen verdelen, merkten we dat de sinaasappels door de goede oogst veel groter waren dan vorig jaar! Omdat we de sinaasappels per stuk verkochten maar per kilo bestelden, hadden we niet voldoende sinaasappels. Met wat rekenen hebben we dat goed kunnen oplossen. En de sinaasappels waren weer heerlijk.


En hoe nu verder?

We zijn inderdaad geen sinaasappelhandelaar en een verdere uitbreiding aan kerken door het hele land gaat ons niet lukken. Het zou mooi zijn als er iemand opstaat om een eigen online shop te beginnen, en het vervoer misschien wel direct uit Italië te regelen. We zullen wel een draaiboek opstellen hoe kerken het zelf kunnen oppakken.


Is er in de vieringen in de kerk voldoende aandacht geweest voor de sinaasappels?

Het project is per kerk in de viering toegelicht met een filmpje (zie DEZE LINK) en als afsluiting is er vaak gebruik gemaakt van een speciaal door Andries Govaart geschreven tekst (zie onderaan).


Dit project wordt gedragen door de coördinatiegroep Teun Kruijswijk Jansen, Herman van Leeuwen en Goof Lindijer.

Welkom eerlijke oogst

bij het afhalen van de zoete sinaasappels

(tekst: Andries Govaart, muziek:Trond Kverno)

Vrucht van tranen en strijd, vrucht van saamhorigheid.

Dat je woont in een huis van licht en compassie.

Vrucht van saamhorigheid.